Over wetenschappelijke publicaties op de elektronische snelweg

Wel en wee op het WWW

Frédérique Harmsze (navigatie onderaan)

----

Communicatie in de Natuurkunde

Het project

In de context van de ontwikkelingen op het gebied van computers en netwerken is onder de auspiciën van de Stichting Physica het project Communicatie in de Natuurkunde aan onze faculteit gelanceerd. Het doel van dit project is om een effectievere manier te vinden om wetenschappelijk informatie over te brengen. We stellen ons op het standpunt dat we ons niet moeten laten meeslepen door de technologische vloedgolf, maar moeten bepalen wat wij zelf, als wetenschappers, nodig hebben om met collega's over ons onderzoek te communiceren.

We concentreren ons op de communicatie via wetenschappelijke artikelen waarin voor het eerst verslag wordt gedaan van een bepaald onderzoek. We maken een model voor elektronische artikelen, waarbij op een wetenschappelijk zinvolle manier gebruik gemaakt wordt van de mogelijkheden die het nieuwe medium ons kan bieden. We proberen, uitgaande van onze koets, nu werkelijk een Ferrari te ontwerpen.

In dit project werkt deze faculteit samen met de Faculteit der Letteren. Ik houd me als natuurkundige bezig met de vakinhoudelijke kant van de artikelen en mijn collega Maarten van der Tol kijkt als linguïst naar de tekstuele structuur en de gebruikte argumentatie. Elsevier levert de projectleider Joost Kircz. Dat ook andere instanties die te maken hebben met grote stromen wetenschappelijke informatie geïnteresseerd zijn in een concrete invulling van de hype blijkt wel uit de participatie van de KNAW, de Koninklijke Bibliotheek en Shell Amsterdam.

Het modulaire artikel

We laten het idee los dat een artikel een monoliet is, waar niet in gesleuteld kan worden. Op papier moet een artikel geschreven worden in de vorm van een essay, die linksboven begint met de woorden "In recent years it has been recognized that..." en rechtsonder eindigt met "...further research is needed.". Wij gaan er van uit dat de informatie beter kan worden gepresenteerd in een verzameling van samenhangende modules. De eigenschappen van het elektronische medium maken dat praktisch goed mogelijk.

De constructie van het nieuwe modulaire artikel baseren we op een analyse van een verzameling gepubliceerde artikelen over atomaire botsingsdynamica. Momenteel zijn we bezig met het modulariseren en karakteriseren van de informatie in die artikelen. De afzonderlijke modules bevatten een goed gekarakeriseerde informatie-eenheid, die ook los van de andere gelezen kan worden. De meeste collega-specialisten die een artikel lezen, beperken zich immers tot dat onderdeel dat ze interesseert. De modules kunnen ook samen worden gelezen als de hoofdstukken van het artikel.

De informatie wordt expliciet gestructureerd, zowel binnen de modules, als binnen het artikel als geheel, als ook in samenhang met de informatie in andere artikelen. Deze structuur moet het zoeken en navigeren overzichtelijk maken, de lezers helderheid geven en ook de auteur houvast geven.

Zodra we weten hoe volgens ons een wetenschappelijk artikel er uit hoort te zien in cyberspace, kunnen we de software engineers vragen om ons ideale systeem in een elektronische omgeving te programmeren. Zij bouwen de auto die wij ontworpen hebben. En dan kunnen we ook nog gaan kijken wie het gaat systeem gaat implementeren, ofwel wie de elektronische tijdschriften gaat uitgeven: de bestaande uitgevers, de academische bibliotheken, de zogenaamde learned societies, of weer een ander. Want het is de vraag of de stalmeester die zo goed kon omgaan met de koets, zich ook ontpopt als de optimale garagist. Kortom, laten we ons niets aantrekken van de heibel en de hype, maar zelf bepalen wat we nodig hebben. Dan kunnen we altijd nog een revolutie ontketenen.

-----

vorige Het juiste medium op de juiste plaats

volgende Naar de "appendices" - over Internet en WWW

inhoudsopgave Naar de inhoudsopgave van dit artikel




Back to the Communication in Physics Project home page home.

Additions, corrections and comments concerning these pages are always welcome.. Please send them to: harmsze@phys.uva.nl. Contact webmaster@phys.uva.nl if you have problems with the server.
Last modifications on: 25-4 1996