Over wetenschappelijke publicaties op de elektronische snelweg

De aërodynamica van de gemotoriseerde koets

Frédérique Harmsze (over de metafoor, navigatie onderaan)

----

Voorbeelden van electronic journals

Ik geef hier enkele voorbeelden van bestaande elektronische tijdschriften in de natuur- en sterrenkunde. Een van de oudste en beroemdste voorbeelden van elektronische publicatie van wetenschappelijke informatie is strikt genomen juist geen elektronisch tijdschrift. Al sinds 1991 worden door Ginsparg via het Internet elektronische preprints, ook wel e-prints genoemd, verzameld in een archief en verspreid binnen de gemeenschap van de theoretische hoge-energiefysica. Dit was een vruchtbaar initiatief, omdat in die gemeenschap TeX de standaard was en is, zodat er geen problemen ontstonden door incompatibiliteit van computers en tekstverwerkers. Nu zijn de preprint archieven, die inmiddels een groot deel van de fysica bestrijken, ook bereikbaar via het WWW.

De preprints zijn niet gefilterd door peer review en moeten daarom met de nodige omzichtigheid benaderd worden door studenten en andere niet-specialisten. Zelf heb ik bij mijn afstudeeronderzoek in de theoretische hoge-energiefysica toch veel baat gehad bij deze dienst. De elektroniciteit van deze e-prints is niet erg hoog. Dat is logisch, aangezien de meeste artikelen uiteindelijk bestemd zijn voor publikatie in een papieren tijdschrift. Ze zijn beschikbaar in TeX en in PostScript. De drukpers van de uitgever is hier vervangen door de laserprinter van de lezer. De distributie verloopt via het Internet in plaats van de postbode. Wanneer de documenten uitgeprint zijn zien ze er het precies hetzelfde uit als zuiver papieren artikelen.

De Astrophysical Journal van the American Astronomical Society is een - nu nog - gratis toegankelijke elektronische editie van het papieren tijdschrift. Het is een zo nauwkeurig mogelijke kopie, waarin hyperlinks zijn toegevoegd en het is mogelijk te zoeken door de tekst of door de bibliografische gegevens. Van Applied Physics Online van the American Institute of Physics zijn slechts enkele demonstratie-artikelen gratis beschikbaar. Dit zijn ook hypertext kopieën van het papieren tijdschrift, met een ingewikkeld maar gesofistikeerd zoeksysteem. Tegenwoordig heeft het Institute of Physics een elektronische editie on-line van al haar tijdschriften, met hyperlinks en zoekaccomodatie. Hier vindt men bijvoorbeeld de Journal of Physics en Classical & Quantum Gravity. Ongeregistreerde lezers kunnen die echter niet bekijken.Binnenkort lanceert Elsevier een elektronisch hypermedia tijdschrift New Astronomy, waarvan ook een uitgeklede versie op papieren beschikbaar komt.

Van Mathematical Physics Electronic Journal bestaat alleen een elektronische versie. Dit elektronische tijdschrift is gerefereerd en voor iedereen toegankelijk. Het wordt uitgegeven door een groep wiskundigen van de University of Texas in Austin. De abstracts zijn beschikbaar als platte tekst en de artikelen zelf in PostScript. Net als bij de e-prints is alleen de drukker en de postbode gedigitaliseerd.

Een mooi overzicht van alle elektronische tijdschriften op het gebied van science, technology and medicine is A survey of STM online journals 1990-95 van de University of Southampton. Daarin worden van zowel elektronische edities als puur elektronische tijdschriften de kenmerken, gadgets en adressen op een rijtje gezet. Geheel wat anders, maar toch het vermelden waard is het blad Psycoloquy, waarin Harnad zijn ideeën over scholarly skywriting probeert te implementeren.

---- inhoudsopgave Naar de inhoudsopgave van dit artikel




Back to the Communication in Physics Project home page home.

Additions, corrections and comments concerning these pages are always welcome.. Please send them to: harmsze@phys.uva.nl. Contact webmaster@phys.uva.nl if you have problems with the server.
Last modifications on: 12-6 1996